پروستات

پروستات چیست و کجاست؟

پروستات غده‌ای کوچک به اندازهٔ یک گردو است که فقط در مردان وجود دارد. زیر مثانه نشسته و مجرای ادرار از میان آن می‌گذرد. مایعی که می‌سازد با اسپرم مخلوط می‌شود و منی را تشکیل می‌دهد. برای همین هر تغییری در اندازهٔ پروستات می‌تواند روی جریان ادرار اثر بگذارد.

بزرگی خوش‌خیم پروستات

این حالت در مردان بالای ۵۰ سال شایع است و معمولاً خطرناک نیست. پروستات بزرگ‌شده روی مجرا فشار می‌آورد و این نشانه‌ها کم‌کم پیدا می‌شوند:

• سخت شروع شدن ادرار یا نیاز به زور زدن
• جریان ضعیف یا قطع و وصل شونده
• احساس خالی نشدن کامل مثانه
• چکیدن ادرار بعد از تمام شدن
• تکرر و فوریت، از جمله بیدار شدن در شب

چگونه بررسی می‌شود؟

پزشک از نشانه‌ها می‌پرسد و ممکن است شکم و پروستات را معاینه کند. معمولاً از شما می‌خواهند دست‌کم سه روز ثبت کنید چقدر می‌نوشید و چند بار و چه مقدار ادرار می‌کنید. آزمایش ادرار و PSA هم رایج است. بعضی بیماران به سنجش جریان ادرار، سونوگرافی مثانه یا سیستوسکوپی نیاز دارند.

چه راه‌هایی هست؟

بزرگی پروستات همیشه درمان نمی‌خواهد. راه درمان به شدت نشانه‌ها و اثر آن بر زندگی شما بستگی دارد.

• تغییر عادت‌ها: کم کردن کافئین و الکل، نوشیدن کمتر پیش از خواب در کنار نوشیدن کافی در طول روز، پیشگیری از یبوست و حفظ وزن مناسب
• دارو: بعضی داروها ادرار کردن را آسان‌تر می‌کنند، بعضی به تکرر و فوریت کمک می‌کنند و بعضی جلوی رشد پروستات را می‌گیرند. همهٔ آن‌ها ممکن است عوارض داشته باشند و باید با تجویز پزشک مصرف شوند.
• جراحی: اگر دارو کمک نکند یا نشانه‌ها شدید باشند مطرح می‌شود. رایج‌ترین روش برداشتن بخشی از پروستات از راه مجراست (TURP). روش‌های دیگری هم هست، ولی همه برای هر بیمار مناسب نیستند.

PSA یعنی چه؟

PSA یک آزمایش خون است که پروتئینی ساخته‌شده در پروستات را اندازه می‌گیرد. PSA بالا یعنی چیزی در پروستات نیاز به بررسی دارد، ولی به‌تنهایی نمی‌گوید آن چیز چیست. بزرگی خوش‌خیم، التهاب و عفونت هم آن را بالا می‌برند. جواب این آزمایش همیشه دقیق نیست و ممکن است به بررسی‌هایی منجر شود که لازم نبوده‌اند، پس بهتر است پیش از آزمایش سود و خطرش را با پزشک مرور کنید. اگر PSA بالا باشد معمولاً تکرار می‌شود و بعد ممکن است MRI و در صورت نیاز نمونه‌برداری پیشنهاد شود.

سرطان پروستات

این سرطان معمولاً در بخش بیرونی پروستات شروع می‌شود، پس در ابتدا اغلب نشانه‌ای ندارد و تا وقتی بزرگ نشده روی مجرا فشار نمی‌آورد. سابقهٔ خانوادگی مهم است، پس آن را به پزشک بگویید.

همهٔ این سرطان‌ها فوری درمان نمی‌خواهند. اگر سرطان کوچک باشد و نشانه‌ای نداشته باشد، گاهی فقط زیر نظر گرفته می‌شود. گزینه‌های دیگر جراحی، پرتودرمانی و هورمون‌درمانی‌اند و هر کدام عوارض خودشان را دارند، از جمله نشت ادرار و مشکل نعوظ. دربارهٔ این عوارض پیش از تصمیم با پزشک صحبت کنید.

کی منتظر نمانید؟

اگر اصلاً نمی‌توانید ادرار کنید یا درد شدید زیر شکم دارید، همان موقع به اورژانس بروید. خون در ادرار، درد هنگام ادرار و کمردرد یا کاهش وزن بی‌دلیل هم باید زود بررسی شوند.