راهنمای بیمار

چه بیاورید؟

• جواب آزمایش‌های قبلی ادرار و خون، به‌خصوص PSA، با تاریخ
• گزارش و تصویر سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن یا MRI
• فهرست همهٔ داروها، از جمله گیاهی و بدون نسخه
• گزارش عمل‌ها و نمونه‌برداری‌های قبلی
• دفترچهٔ ادرار، اگر پر کرده‌اید

پیش از ویزیت به این‌ها فکر کنید

• مشکل از کی شروع شده و بدتر شده یا نه؟
• روزی چند بار و شبی چند بار ادرار می‌کنید؟
• درد، سوزش یا خون دیده‌اید؟
• چه چیزی بیشتر از همه زندگی روزمره‌تان را به هم ریخته است؟

چه چیزی پیش می‌آید؟

پزشک از نشانه‌ها می‌پرسد و بسته به مشکل ممکن است شکم، ناحیهٔ تناسلی یا لگن را معاینه کند. در مردان گاهی معاینهٔ پروستات هم لازم است. اگر برای این معاینه معذبید، بگویید. می‌توانید یک همراه در اتاق داشته باشید.

بهتر است برای نمونهٔ ادرار با مثانهٔ کاملاً خالی نیایید. اگر قرار است آزمون جریان ادرار انجام شود، از پیش بپرسید با مثانهٔ پر بیایید یا نه.

همراه

اگر به همراه بیمار سالمند هستید، فهرست داروها و سؤال‌ها را بنویسید. جواب‌ها را هم یادداشت کنید تا بعد از ویزیت چیزی فراموش نشود.

چرا به درد می‌خورد؟

به خاطر سپردن اینکه دیروز چند بار دستشویی رفته‌اید سخت است. دفترچه نشان می‌دهد چقدر می‌نوشید، چند بار و چه مقدار ادرار می‌کنید و بیشترین مشکل در چه ساعتی است. پزشک با این اطلاعات خیلی دقیق‌تر می‌تواند دربارهٔ علت فکر کند.

چگونه پر کنیم؟

دست‌کم سه روز را ثبت کنید و بهتر است سه روز پشت‌سرهم باشد. برای هر روز این‌ها را بنویسید:

• ساعت و نوع و مقدار هر نوشیدنی
• ساعت هر بار ادرار
• مقدار ادرار، اگر می‌توانید با یک ظرف مدرج اندازه بگیرید
• هر بار نشت یا فوریت و کاری که هنگامش می‌کردید
• ساعت خوابیدن و بیدار شدن و دفعاتی که شب بیدار شدید

چند نکته

• عادت‌هایتان را برای دفترچه تغییر ندهید. هدف دیدن روز معمولی شماست.
• روی یک برگه یا در گوشی بنویسید و هر بار همان موقع ثبت کنید.
• روز ویزیت دفترچه را همراه داشته باشید.

آزمایش ادرار

نشانه‌های عفونت یا خون را نشان می‌دهد. نمونه را طبق توضیح آزمایشگاه بدهید.

آزمایش PSA

این آزمایش خون برای بررسی پروستات است. تا ۴۸ ساعت قبل از آن انزال نداشته باشید، ورزش سنگین نکنید و دوچرخه‌سواری نکنید. خوردن و نوشیدن مشکلی ندارد. اگر عفونت ادراری داشته‌اید، آزمایش باید ۴ تا ۶ هفته بعد از خوب شدن عفونت انجام شود.

سنجش جریان ادرار

در ظرف یا توالت مخصوصی ادرار می‌کنید و دستگاه سرعت جریان را به شکل منحنی ثبت می‌کند. این آزمون ساده نشان می‌دهد جریان ضعیف است یا نه. ممکن است از شما بخواهند با مثانهٔ پر بیایید.

ادرار باقی‌مانده

بعد از ادرار کردن، با سونوگرافی یا سوند می‌سنجند چقدر ادرار در مثانه مانده است. این عدد نشان می‌دهد مثانه کامل خالی می‌شود یا نه.

اورودینامیک

این مجموعه آزمون نشان می‌دهد مثانه هنگام پر شدن و تخلیه چگونه کار می‌کند. برای آن سوند باریکی در مثانه گذاشته می‌شود. بعد از آزمون ممکن است چند ساعت هنگام ادرار کمی ناراحتی داشته باشید. اگر تب، لرز یا درد پیدا کردید، با پزشک تماس بگیرید.

سیستوسکوپی

با لولهٔ باریک دوربین‌دار داخل مثانه را می‌بینند. نوع انعطاف‌پذیر آن با ژل بی‌حسی انجام می‌شود و معمولاً ۱۰ تا ۱۵ دقیقه طول می‌کشد. تا چند روز بعد ممکن است کمی خون در ادرار ببینید یا ادرار کمی درد داشته باشد. اگر این حالت ادامه پیدا کرد، با پزشک تماس بگیرید.

تصویربرداری

سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن و MRI بسته به مشکل درخواست می‌شوند. برای هماهنگی نوبت می‌توانید از شبکهٔ پشتیبانی بیمار کمک بگیرید.

پیش از روز عمل بپرسید

• این روش دقیقاً برای چه کاری است و چه گزینه‌های دیگری دارم؟
• چه سود و خطری دارد و احتمال عوارض چقدر است؟
• بیهوشی چه نوعی است و از چه ساعتی ناشتا باشم؟
• کدام داروها را ادامه بدهم و کدام را قطع کنم؟

داروهای رقیق‌کنندهٔ خون را خودسرانه قطع نکنید. پیش از روز عمل، دربارهٔ آن‌ها و هر داروی دیگری از پزشک بپرسید.

عفونت ادراری را بگویید

اگر نشانهٔ عفونت دارید، پیش از روز عمل خبر بدهید. ممکن است نمونهٔ ادرار بگیرند و اگر عفونت باشد، روش به زمان دیگری بیفتد.

بعد از بیهوشی

اگر بیهوشی عمومی یا بی‌حسی نخاعی داشته‌اید، کسی باید شما را به خانه ببرد و تا ۲۴ ساعت کنارتان باشد. در این مدت رانندگی نکنید، الکل ننوشید و با دستگاه‌های خطرناک کار نکنید.

روزهای بعد

مقدار کمی خون در ادرار و درد هنگام ادرار بعد از بعضی روش‌ها شایع است و معمولاً طی چند روز برطرف می‌شود. دستور خاص پزشک شما بر این متن عمومی مقدم است.

اگر نتوانستید ادرار کنید، تب یا لرز پیدا کردید، یا خون و لخته بیشتر شد، همان روز تماس بگیرید.

سوند چیست؟

سوند لوله‌ای نرم است که ادرار را از مثانه به کیسه می‌برد. معمولاً وقتی لازم می‌شود که مثانه خودش خالی نشود، مثلاً به علت بسته شدن راه ادرار یا پیش و بعد از جراحی. نوع موقت بعد از خالی شدن مثانه برداشته می‌شود و نوع ماندگار با بالونی کوچک چند روز یا چند هفته در مثانه می‌ماند.

زندگی روزمره

سوند و کیسه زیر لباس پنهان می‌مانند و بیشتر کارهای روزانه، از جمله کار و ورزش، با آن ممکن است. اگر سوند طولانی‌مدت دارید، پیش از ترخیص دربارهٔ تهیهٔ وسایل، مراقبت و نشانه‌های خطر توضیح می‌گیرید. تعویض سوند در خانه در فرم پشتیبانی بیمار هم آمده است.

چه چیزی عادی است؟

• کمی ناراحتی، به‌خصوص در روزهای اول
• گرفتگی مثانه شبیه دل‌پیچه، چون مثانه می‌خواهد بالون را بیرون براند
• کمی خون یا ذره‌های ریز در لوله

کی تماس بگیرید؟

• درد زیر شکم یا کشاله
• تب، احساس سرما و لرز، یا گیجی
• ادرار از اطراف سوند نشت می‌کند
• ادرار به کیسه نمی‌آید یا فکر می‌کنید سوند بسته شده است
• لخته یا تکه‌های بزرگ در لوله می‌بینید

بسته شدن سوند نباید تا فردا صبر کند. هر چه زودتر کمک بگیرید.

همان موقع به اورژانس بروید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید

• اصلاً نمی‌توانید ادرار کنید یا زیر شکم درد شدید دارید
• درد ناگهانی و شدید بیضه، درد بیضه با تهوع یا درد شکم، یا دردی که بیشتر از یک ساعت طول کشیده است
• درد شدید پهلو با تب و لرز
• گیجی، خواب‌آلودگی یا سختی در حرف زدن همراه با علائم عفونت

خودتان رانندگی نکنید. داروهایتان را همراه داشته باشید.

همان روز با پزشک تماس بگیرید

• خون در ادرار، حتی اگر کم باشد یا مطمئن نیستید خون است
• عفونت ادراری با تب، لرز، درد پهلو یا کمر
• سوزش ادرار در مردان، زنان باردار، افراد دیابتی یا کسانی که سوند دارند
• درد شدید سنگ که با مسکن آرام نمی‌شود
• سوند بسته شده یا لخته دارد

زود مراجعه کنید

• توده یا تورم در بیضه
• کمردرد یا کاهش وزن بی‌دلیل همراه با مشکل ادراری
• نشانه‌هایی که ۴۸ ساعت بعد از شروع درمان عفونت بهتر نشده‌اند

این فهرست همهٔ موارد را نمی‌پوشاند. اگر حالتان بد است و مطمئن نیستید، منتظر نمانید.